Ήξερες ότι τα αρχαιότερα πλήρη χειρόγραφα της Παλαιάς Διαθήκης δεν είναι γραμμένα στα εβραϊκά αλλά στα ελληνικά;

Όταν σκεφτόμαστε την Παλαιά Διαθήκη, το μυαλό μας πηγαίνει αυτόματα στην αρχαία εβραϊκή γλώσσα. Είναι λογικό: πρόκειται για την ιερή γραμματεία του εβραϊκού λαού. Αν όμως ρωτήσουμε την επιστήμη της Παλαιογραφίας και την Αρχαιολογία ποιο είναι το παλαιότερο, ολοκληρωμένο βιβλικό κείμενο που έχουμε σήμερα στα χέρια μας, η απάντηση κρύβει μια τεράστια έκπληξη.

Τα αρχαιότερα πλήρη αντίγραφα της Παλαιάς Διαθήκης που διασώζονται στον κόσμο είναι γραμμένα στα Ελληνικά !

Το χρονικό παράδοξο των χειρογράφων

Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει, πρέπει να κάνουμε μια διάκριση ανάμεσα στην ημερομηνία που γράφτηκε ένα έργο και στην ημερομηνία του αντιγράφου που κατάφερε να επιβιώσει μέχρι τις μέρες μας.

Αν ανοίξουμε σήμερα μια σύγχρονη εβραϊκή Βίβλο, το κείμενό της βασίζεται στο λεγόμενο Μασοριτικό Κείμενο . Ωστόσο, το παλαιότερο πλήρες χειρόγραφο αυτού του εβραϊκού κειμένου που έχει ανακαλύψει η αρχαιολογία είναι ο περίφημος Κώδικας του Λένινγκραντ , ο οποίος χρονολογείται μόλις το 1008 μ.Χ.

Αντίθετα, η ελληνική μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης –η περίφημη Μετάφραση των Εβδομήκοντα (LXX) – που ξεκίνησε να δημιουργείται στην Αλεξάνδρεια τον 3ο αιώνα π.Χ., έχει διασωθεί σε φυσικά αντίγραφα που είναι πολύ πιο παλιά!

Η επιστήμη έχει στην κατοχή της μνημειώδεις περγαμηνούς κώδικες, όπως ο Σιναϊτικός Κώδικας και ο Βατικανός Κώδικας . Αυτά τα εντυπωσιακά βιβλία είναι γραμμένα με μεγαλογράμματη ελληνική γραφή και χρονολογούνται στον 4ο αιώνα μ.Χ.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Σημαίνει ότι τα ελληνικά χειρόγραφα της Παλαιάς Διαθήκης προηγούνται των εβραϊκών κατά 600 ολόκληρα χρόνια ! Όταν οι μελετητές θέλουν να διασταυρώσουν τις πηγές τους για να βρουν την πιο αυθεντική μορφή ενός αρχαίου βιβλικού εδαφίου, στρέφονται αναγκαστικά στο ελληνικό κείμενο του 4ου αιώνα, καθώς είναι κατά αιώνες εγγύτερα στα χαμένα πρωτότυπα από ό,τι το επίσημο εβραϊκό.

Τι γίνεται όμως με τα περίφημα Χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας (Κουμράν) που είναι εβραϊκά και ανάγονται στον 2ο αιώνα π.Χ.; Εκεί πράγματι έχουμε τα παλαιότερα εβραϊκά βιβλικά σπαράγματα, αλλά η φθορά του χρόνου ήταν αμείλικτη: είναι χιλιάδες κατεστραμμένα κομμάτια και αποσπάσματα, γεμάτα κενά, και όχι ολοκληρωμένα βιβλία.

Η ιστορία των κειμένων κρύβει συχνά μια γοητευτική ειρωνεία. Η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε για να διαδοθεί η Παλαιά Διαθήκη σε όλο τον αρχαίο κόσμο, η ελληνική, έγινε τελικά και το αρχαιότερο παλαιογραφικό «καταφύγιο» στο οποίο διασώθηκε ολόκληρο το σώμα αυτών των αρχαίων κειμένων.